عفونت واژینیت (واژینیت)

عفونت واژینیت (واژینیت)

عفونت واژینیت (واژینیت)

عفونت واژینیت یکی از بیماری­های شایع بین بیش از یک سوم زنان و دوشیزگان بین ۱۵ تا ۵۰ سال می­باشد.

واژینیت یک اصطلاح پزشکی برای التهاب و یا عفونت واژن[۱] است که بطور معمول زمانی رخ می­دهد که کاهشی در اسیدیته (افزایش سطح pH) واژن و یا نوعی عفونت پیش آمده باشد.

در زمان قبل از قاعدگی زنان، سطح نرمالpH  واژن و ناحیه واژینال تقرِیِبا برابر ۴ است. (سطح pH از۰ اسیدی تا ۱۴ قلیایی است). این میزان اسیدیته به طور نرمال باعث کنترل و جلوگیری از رشد و توسعه باکتری­ها، قارچ­ها و انگل­ها می­گردد. همچنین، واژینیت ممکن است در اثر کاهش سطح استروژن ایجاد شود که در زمان قاعدگی رخ می­دهد.

غدد درونی واژن و سرویکس (دو بخش اصلی رحم) مقادیری مایع تولید می­کنند که این مایعات بصورت روزانه از واژن ترشح شده و پوست و بافت­های کهنه و مرده جدار داخلی واژن را دفع می­کند. این ترشحات یکی از راه کارهای بدن برای حفظ سلامتی و تمیزی واژن است که معمولاً شفاف یا شیری رنگ و بدون بو می­باشند. تولید، ترشح و ثبات این ترشحات در زمان قاعدگی دستخوش تغییرات شده و در زمان تخمک­گذاری، شیردهی و تحریکات جنسی افزایش می­یابد. دیگر تغییرات در ترشحات واژن از قبیل تغییر در رنگ یا بو اغلب نشان دهنده ابتلای زنان به واژینیت و یا بیماری­های مقاربتی است.

چهار عامل موثر و اصلی که سبب بروز واژینیت می­گردد، عبارتند از:

۱- قارچ ها  ۲- باکتری­ها  ۳- انگل­ها ۴- واژینیت آتروفیک

۱- واژینیت قارچی:

عفونت قارچی را می­توان شایع­ترین نوع واژینیت دانست. علائم اصلی واژینیت قارچی عبارت است از خارش و ترشحات واژینال. خارش معمولاً شدید است و ممکن است باعث التهاب نواحی مربوطه گردد. ترشحات به صورت سفید رنگ و غلیظ است که در عین حال دارای چسبندگی کمی بوده و سست می­باشند. این ترشحات معمولاً فاقد بو و یا دارای بوی کپک بوده ولی به هیچ وجه متعفن نیستند؛ مگر آنکه سایر عوامل عفونت­زا نیز همراه قارچ باعث بروز واژینیت شده باشند.

 منشاء عفونت­های قارچی واژن عمدتاً از نوعی قارچ به نام کاندیدآلبیکانس[۲] می­باشد. هرگونه تغییر در محیط واژن سبب رشد و گسترش قارچ­ها می­گردد.

البته به روشنی نمی­توان علت عفونت قارچی را توضیح داد. اما آنچه مسلم است مخمرها و قارچ ها در بدن ما حیات داشته و با ما همزیست هستند. مخمر ها در محل زیست ما، در غذاها و خوراکی­ها وجود دارند، و به نوعی می­توان گفت ما را احاطه کرده­اند. ولی اکثریت ما گرفتار عفونت ناشی از قارچ ها نمی­شویم .آنچه مسلم است، اگر از سلامتی و بهداشت خود مراقبت نکنیم به راحتی درگیر حملات مخمرها و قارچ ها می­شویم.

در افراد مبتلا به واژینیت با منشاء ویروس­ها و باکتری­ها، اگر ویروس­های واژینیت­زا از بین بروند، فرد بهبودی خویش را به دست می­آورد؛ اما این قاعده در مورد مخمرها صدق نمی­کند. چون مخمرها در بدن ما حیات داشته و با ما همزیست هستند.

آنچه از مطالعات و پژوهش­هایی که در این راستا صورت گرفته، عوامل اولیه مستعد کننده زیر مشخص شده­اند، اما این عوامل به موارد زیر محدود نمی­شود.

  • استفاده از داروهای آنتی­بیوتیک وکورتن­ها 
  • قرص­های ضد بارداری خوراکی[۳]
  • نقص کارکردی و تقریباً غیر طبیعی سیکل­های قاعدگی
  • بارداری و زایمان
  • یائسگی
  • استرس­های شدید روحی
  • دیابت، ایدز و سایر بیماری­هایی که روی سیستم ایمنی بدن تاثیر دارند.
  • استفاده از   IUD ( وسیله ای برای جلوگیری از بارداری)
  • محصولات پاک کننده مانند اسپری های رفع بو ، دئودورانت و …….

هرچند عفونت قارچی همانطور که اشاره شد نتیجه فعالیت قارچ­های واژن است و به عنوان بیماری مقاربتی مطرح نشده است، ولی گاهی  به ندرت از راه مقاربت جنسی به مردان منتقل می­شود.

درمان واژینیت قارچی معمولاً توسط داروهای ضد قارچ واژینال به خوبی انجام می­گیرد. 

۲- واژینیت باکتریایی:

این عفونت­ها، بیشتر توسط باکتری تحت عنوان گارنردلا واژنیالیس[۴] ایجاد می­گردد­. این باکتری به طور طبیعی در محیط واژن وجود دارد، ولی در شرایط خاصی ممکن است باعث بروز واژینیت شود.  

در واژینیت باکتریایی، ترشحات واژینال موجود است، ولی خارش و التهاب، یا اصلاً موجود نیست و یا بسیار خفیف­تر از عفونت قارچی می­باشد. ترشح ایجاد شده در این بیماری به رنگ سفید مایل به خاکستری و یا زرد رنگ بوده و حالت آبکی دارد. خصوصیت بارز این ترشح بوی مخصوص آن است که شبیه بوی ماهی و ناخوشایند می­باشد.

واژینیت باکتریایی زمانی رخ می­دهد که یک باکتری موجود در واژن بیش از حد رشد کند. هرچند واژینیت باکتریایی می­تواند از راه آمیزش جنسی نیز منتقل شود؛ با این حال تنها تحت تاثیر رابطه جنسی نیست. بنابراین این بیماری در کل یک بیماری مقاربتی نیست. عوامل دیگر عبارتند از:

  • داشتن رابطه جنسی با فرد جدید
  • داشتن رابطه با افراد مختلف
  • عدم رعایت موارد بهداشتی و ایمنی در روابط جنسی
  • قرار گرفتن در معرض محرک­ها، از قبیل حمام آب جوش، نوار بهداشتی معطر، اسپری های پاک کننده بانوان، صابون هایی با بوی تند و نا ملایم و ….

به علاوه نژاد، یک عامل مهم و قابل توجه برای واژینیت باکتریایی است. زنان آفریقایی و آمریکایی چند برابر زنان سایر نقاط جهان برای پذیرش و ابتلا به این بیماری مستعد هستند. هر چند هنوز دلیلی برای این ناهمگونی و تفاوت در دست نیست.

 ۳- واژینیت انگلی:

عفونت­های انگلی واژن در بیشتر اوقات به واسطه نوعی انگل تک سلولی به نام تریکوموناسیس[۵] ایجاد می­شود. این انگل به طور طبیعی در واژن زندگی نمی­کنند و ابتلا به آن ممکن است از طریق استخر یا حوله آلوده و نیز تماس با فرد آلوده حاصل گردد. از آنجا که محیط واژن به طور طبیعی دارای شرایطی خاص می­باشد، عوامل عفونی فوق قادر به رشد و تکثیر در این محیط نیستند. تنها در زمانی که وضعیت طبیعی به علت وجود برخی عوامل تغییر نماید، امکان بروز عفونت­های واژن ایجاد می­گردد. 

شاید بتوان گفت واژینیت زمانی بروز می­کند که عوامل زمینه ساز، محیط طبیعی واژن را تغییر داده و محیط را جهت رشد و تکثیر  عوامل عفونی مناسب می­کند که نتیجه آن ایجاد واژینیت می­باشد.

این بیماری از طریق تماس جنسی و یا برخی لوازم و محیط­های آلوده وارد واژن شده و ایجاد عفونت نماید. در بسیاری از موارد ممکن است این عفونت فاقد علائم و یا توام با علائم خفیفی باشد. از بارزترین خصوصیت آن وجود ترشح واژینال بیش از حد است. این ترشح دارای رنگ خاکستری یا سبز رنگ بوده بوی آن زننده می­باشد. بر روی آن حباب­های هوا مشاهده می­شود که باعث ایجاد ظاهری کف مانند می­گردد.  

همانطور که اشاره شد واژینیت انگلی توسط انگل منتقل می­شود. این انتقال عموماً در خلال مقاربت جنسی توسط فرد آلوده به انگل صورت می­گیرد. این انگل می­تواند چندین ساعت در لیف حمام خیس،  حوله  و لباس­های حمام زنده مانده و در صورت استفاده مشترک از این لوازم در بین افراد منتشر شود.  دیگر عوامل واژینیت انگلی عبارتند از:

  • آمیزش بدون رعایت موارد بهداشتی
  • آلودگی و عفونت­های ناشی از بیماری­های مقاربتی
  • داشتن رابطه جنسی با افراد مختلف

۴- واژینیت آتروفیک:

معمولاً در نتیجه کاهش سطح استروژن (یکی از هورمون­های زنانه) بعد از قاعدگی و یا در زمان یائسگی عارض     می­شود. کاهش هورمون می­تواند باعث تغییر در پوست اطراف واژن ، فرج، رحم و یا مثانه گردد. اگرچه قطع قاعدگی دلیل اصلی این وضعیت است اما واژینیت آتروفیک ممکن است حاصل یکی از موارد زیر نیز باشد:

  • استفاده داروهای تزریقی جلوگیری کننده از بارداری.
  • عمل جراحی خراج کردن تخمدان­ها (oophorectomy یا   (ovariectomy

واژینیت غیر عفونی می­تواند تحت تاثیر هر یک از محصولاتی ایجاد شود که باعث تحریک پوست اطراف واژن و یا باعث بروز واکنش­های آلرژیک گردند:

  • اسپری­های واژینال
  • صابون­های معطر با بوی تند
  • پاک کننده­های معطر
  • محصولات کشنده نطفه

ممکن است زنان در شرایط یکسان و مشابه چندین نوع مختلف و متفاوت از این بیماری را تجربه کنند. به همین جهت، تشخیص و درمان یک نوع، به طور مثال واژینیت باکتریایی، نمی­تواند برای تشخیص  و درمان نوع قارچی موثر باشد. 

واژینیت بطور معمول باعث بروز عوارض شدید و جدی در مبتلایان نمی­شود. با این حال  برخی  از گونه­های این عارضه به بیماری­های التهابی ناحیه لگن خاصره وابسته بوده و باعث افزایش خطر ابتلا به بیماری­های مقاربتی مانند ایدز می­شود. به علاوه برخی از سویه­های بیماری واژینیت می­تواند خطرات زیادی را از قبیل زایمان زودرس و کاهش وزن تولد در زنان باردار منجر شود.

روش­های پیشگیری از واژینیت:

با اینکه همیشه نمی­توان از بروز واژینیت جلوگیری کرد اما در هر حال تذکر موارد زیر می­تواند راهنمای خوبی برای کاهش احتمال و خطر بروز این عارضه باشد:

  • داشتن روابط جنسی سالم
  • رژیم غذایی مناسب و سالم
  • کاهش استرس
  • پوشیدن لباسهای زیر آزاد و راحت
  • استفاده از لباسهای زیری که ۱۰۰% ازجنس پنبه و یا سایر الیاف طبیعی باشد
  • پرهیز از مصرف خوشبوکننده­های زنانه نامناسب
  • خودداری از مصرف اسپری ها، خوشبو کننده و دئودورانت واژن
  • رعایت صحیح و دقیق نکات بهداشتی بعد از دستشویی
  • رعایت نکات بهداشتی و ایمنی در روابط جنسی
  • خوردن منظم لبنیات دارای لاکتوباسیلوس (یک باکتری کاملا مفید) بویژه ماست
  • استفاده از یک مرطوب کننده واژن مناسب بعد از قاعدگی و یا مقاربت جنسی

 روشهای درمانی :

  • استفاده از کرمهای ضد قارچ، قرص­ها یا داروهای شیافی و داروهای بی­حس کننده.

در موارد مزمن بیماری ممکن است بانوان به کرم­های واژینال برای یک مدت زمانی نیاز داشته باشند. با توجه به اینکه این عارضه دارای عوامل مختلف قارچی، باکتریایی و … می­باشد لازم است که در صورت ابتلا، برای درمان حتماً به پزشک متخصص مراجعه گردد.

 

 


[۱] Birth canal

[۲] Candida Albicans

[۳] Dalcontraceptives

[۴] Gardnerella Vaginalisl

[۵] Trichomonasis

مطالب مرتبط

1 نظر

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *