دانستنی هایی در مورد کرم های ضد آفتاب

دانستنی هایی در مورد کرم های ضد آفتاب

نورآفتاب با کليه فوايدی که دارد در واقع دشمن اصلي پوست انسان نيز مي باشد و مهمترين علت سرطان پوست ، پيري زودرس پوست و پيدايش چين و چروک و لک در پوست صورت مي باشد. در کشور ما مردم و بخصوص روستائيان از آثار زيان آور اشعه آفتاب اطلاعي ندارند وساعتهاي متمادي در مواجهه با نور آفتاب قرار مي گيرند. در شهرهاي بزرگ نيز تعداد افرادي که (بخصوص آقايان ) از لزوم کاربرد کرم هاي ضد آفتاب بي اطلاع هستند کم نيستند .استفاده از يك ضد آفتاب مناسب ميزان تأثير اشعه ماوراء بنفش را بر روي پوست كاهش مي دهد و علاوه بر جلوگيري از آثار ديررس آفتاب مثل سرطان، از آثار زودرس آن مثل آفتاب سوختگي ، قرمزي و تيره شدن پوست نيز مي كاهد . در صورتي كه به طور مرتب از ضد آفتاب استفاده كنيد ، احتمال ايجاد لكه هاي پوستي به ويژه روي صورت بسيار كمتر مي شود . همچنين ، ضد آفتاب به دليل جلوگيري از تخريب الياف پروتئيني پوست ، يعني كلاژن و الاستين ، از پير شدن پوست و افتادگي آن ، پيشگيري مي كند .در این مقاله سعی شده است که اطلاعات مفیدی در مورد کرم های ضد آفتاب در اختیار شما قرار دهم.

آفتاب دوست است یا دشمن !
نور خورشید سیستم گسترده ای از انرژی را منتشر می کند که آنها را می توان برحسب طول موج امواج الکترومغناطیسی طبقه بندی کرد. تابش میزان زیادی از اشعه خورشید و پرتو U.V.A می تواند به بافت پوست نفوذ کرده و باعث آسیب دیدگی اجزای پوست شود.

اشعه هایی که به سطح زمین می رسند می توان به سه دسته تقسیم کرد:
• اشعه مادون قرمز که به صورت حرارت یا گرما حس می شود.
• اشعه مرئی همان انرژی است که شبکیه را تحریک می کند.
• اشعه ماوراء بنفش که خود به چند گروه تقسیم می شود:

 امواج ماوراءبنفش ( A(UVA با طول موج  400 -320 نانومتر 

این اشعه باعث تحریک رنگدانه های ملانین و تیره شدن فوری پوست می شود که زیاد هم پابدار نیست. این امواج به داخل پوست نفوذ کرده و عوارضی مثل پیری زودرس بوجود می آورد. 

 امواج ماوراء بنفش( B(UVB با طول موج 320 – 290 نانومتر
این اشعه باعث تحریک رنگدانه های ملانین و برنزه شدن پوست می شود که از حالت قبلی پایدارتر است. بخشی از این اشعه توسط جو جذب می شود به سطح زمین نمی رسد. UVB) B ) باعث تولید ویتامین D در پوست می شود. UVB باعث ضخیم شدن لایه ی شاخی می شود که می تواند اشعه ماوراء بنفش را از سطح پوست منعکس کند بازتاب دهد. این اشعه باعث آفتاب سوختگی هم می شود.

امواج ماوراء بنفش ( C(UVC با طول موج 290 – 200 نانومتر
این اشعه توسط لایه اوزون اتمسفر جذب می شود و به سطح زمین نمی رسد. این اشعه باکتری ها را می کشد و می تواند باعث التهاب ملتحمه چشم و آفتاب سوختگی شدید شود وا ز آن در لامپهای میکروب کش اطاق عمل استفاده می کنند.

آفتاب سوختگی چیست؟
آفتاب سوختگی بدنبال قرار گرفتن در معرض مستقیم امواج اولترا ویوله (ماوراءبنفش A) ایجاد می گردد، که تقریباً طول موجی در حدود ( nm 400 – 200 ) دارد. در واقع هر چه طول موج کوتاهتر باشد قدرت نفوذ در پوست و نهایتاً سلولها بیشتر بوده و خطرناکتر است البته قابل ذکر است که خوشبختانه بدلیل وجود لایه ازن در زمین میزان عبور امواج با طول کمتر از 200 بسیار کمتر است و ما می توانیم با محافظتهای لازم و مناسب، از ایجاد مضرات ناشی از این امواج جلوگیری نماییم.

انواع کرم های ضد آفتاب
نحوه ی اثر این ضد آفتابها براساس جذب یا انعکاس اشعه فرا بنفش است که به سه دسته تقسیم می شوند:

• ضد آفتابهای فیزیکی : این ضدآفتاب ها از موادی ساخته می شوند که با انعکاس اشعه و دفع نور تابیده شده به سطح پوست، از رسیدن آن به پوست جلو گیری می کنند ، هر مانع فیزیکی که این عمل را انجام دهد جزء این گروه است. مهم ترین این مواد عبارت اند از اکسید روی و دی اکسید تیتانیوم. این ضد آفتاب ها بسیار قوی اند اما وقتی به تنهایی استفاده می شوند یک لایه ی رنگی روی پوست تشکیل می دهند و لباس ها را رنگی می کنند، بنابراین مورد پسند اکثر افراد نیستند. ضد آفتابهای فیزیکی بیشتر برای زنان باردار و کودکان توصیه می گردد همچنین در اسکی بازان که بیشترین اشعه را بدلیل انعکاس دریافت می کنند استفاده از ضد آفتابهای فیزیکی مناسبتر است. برای کودکان در سنین بالاتر از شش ماه با نظر پزشک مشاور می توان از ضد آفتاب مناسب استفاده نمود.

• ضد آفتاب های شیمیایی : این ضدآفتاب ها حاوی یک یا چند ماده ی شیمیایی هستند که از طریق جذب اشعه از رسیدن آن به لایه های عمقی پوست جلوگیری می کنند. مهم ترین موادی که در این ضد آفتاب ها به کار می روند عبارت اند از ترکیبات پاراآمینوبنزوئیک اسید ( PABA ) ، بنزوفنون و سینامات. این ضدآفتاب ها بی رنگ اند و باعث رنگی شدن لباس ها نمی شوند، بنابراین برای اکثر افراد قابل پذیرش هستند.

• ضدآفتاب های ترکیبی : در این ضد آفتاب ها از مواد فیزیکی و شیمیایی با هم استفاده می شود، در نتیجه قدرتشان افزایش می یابد و از لحاظ ظاهری نیز مورد قبول واقع می شوند.

SPF چیست ؟
اگر دقت کرده باشید بر روی همه ضد آفتاب ها می توان لغت SPF را دید. این سه حرف مخفف عبارت «عامل محافظت کننده در برابر آفتاب» (Sun Protection Factor) است که نشان دهنده توانایی این محصولات برای مقابله با نور خورشید بوده و نیز به عنوان عامل مقایسه در محصول از این نظر مورد استفاده قرار می گیرد. هر قدر این عدد از نقطه نظر کمیت، بزرگتر باشد، فرآورده قوی تر بوده، محافظت بیشتری را فراهم می نماید. روش های گوناگونی برای اندازه گیری این فاکتور، در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار می گیرد که تفاوت های گاهاً عمده ای با یکدیگر داشته ولی مفهوم علمی و کاربردی این عدد، چنین است که اگر فرآورده های دارای عدد SPF متوسط 25 باشد، این بدان معنی است که کاربرد چنین فرآورده ای ۲۵ بار بیشتر از حالت عدم مصرف آن، به مصرف کننده پوشش می دهد. به عبارت دیگر، اگر فردی پس از ۱۰ دقیقه قرار گرفتن در آفتاب دچار قرمزی پوست شود، با استفاده از چنین فرآورده ای با فاکتور SPF متوسط 25، این زمان به ۲۵۰ دقیقه افزایش خواهد یافت.
هر چه فرآورده ی ضد آفتاب SPF بالاتری داشته باشد ، حفاظت کنندگی آن در برابر پرتوهای زیانبار فرا بنفش بیشتر خواهد بود ، اما عملا در عیار های بالاتر از بیست ، تفاوت مقدار حفاظت کنندگی بسیار کم می شود. در آب و هوای ایران عیار محافظتی بالاتر از بیست لازم است . هر نوع ضد آفتاب با هرعیاری که باشد، بیشتر از سه ساعت روی پوست موثر نیست و باید تکرار شود .
نکته مهم دیگر در رابطه با عدد (SPF) دامنه نوسانات آن می باشد به این معنی که (SPF) یک عدد مطلق نبوده و دارای دامنه تغییرات مثبت / منفی (- /+) بین 2 تا 5 واحد (برحسب روش اندازه گیری و قدرت آن) خواهد بود. به همین دلیل منطقی تر می باشد که از واژه متوسط در این رابطه استفاده شود، با این تعریف باید توجه داشت که بین یک فرآورده با SPF متوسط 20 و یا متوسط 25، تفاوت معنی داری وجود ندارد و عملکرد آنها بر روی پوست مصرف کننده چنین فرآورده هائی، یکسان می باشد.

کرم ضدآفتاب خوب باید چه خصوصیاتی داشته باشد؟
مهم ترین خصوصیات و نشانه های یک کرم ضدآفتاب خوب عبارت است از :
• حساسیت زایی کم
• مقاومت در مقابل شستشو با آب یا تعریق
• شماره ی SPF بالا و مناسب
• طیف و میدان عمل وسیع به طوری که بتواند قسمت های مختلف اشعه ی ماورای بنفش را جذب کند.

مهم ترین عوارض ضد آفتاب ها عبارت اند از :
• ایجاد حساسیت پوستی با پیدایش قرمزی ، خارش و سوزش و پیری پوست
• ایجاد تحریک و حساسیت چشمی که ممکن است ناشی از آلوده شدن چشم در هنگام استفاده از کرم یا به دنبال شست و شوی صورت اتفاق افتد. حساسیت چشمی با خارش، سوزش و قرمزی چشم مشخص می شود که باید بلافاصله با آب شسته شود.
درهنگام استفاده از ضدآفتاب ها به این نکات دقت کنید :
• از قرار گرفتن در معرض نور خورشید در مدت زمانی که بیشترین شدت را دارد (10 صبح تا 2 بعدازظهر) خودداری کنید.
• کرم هاي ضد آفتاب بايد هر ۲ ساعت تکرار شوند بهتر است در هر سانتي‌متر مربع پوست، ۲ ميلي‌گرم کرم ضدآفتاب ماليده شود تا در حفاظت از پوست تاثير کند.
• قبل از تعریق و زمانی که پوست خشک است از کرم ضد آفتاب استفاده نمایید.
• کرم ضد آفتاب را 20 تا 30 دقیقه قبل از رفتن به هوای آزاد و به طور کامل روی پوست بمالید تا فرصت داشته باشد جذب پوست شود.
• هنگام فعالیتهای طولانی مدت خارج از خانه بعد از شنا کردن تعریق زیاد و …. باید ضد آفتاب را پس از خشک کردن کامل پوست دوباره تجدید کرد.
• در روزهای ابری هم مراقب پوست خود باشید. در این مواقع ابر و گرد و غبار جلو آفتاب را می گیرد ولی اشعه ماوراء بنفش همچنان به قوت خود باقی است. آب، ماسه و برف به شدت نور خورشید را منعکس می کنند.
• از عینک های آفتابی استاندارد استفاده کنید. استفاده از عینک های غیراستاندارد بسیار بدتر از استفاده نکردن از عینک است، زیرا عینک هایی با شیشه های رنگی باعث می شوند از شدت نور خورشید کاسته شده و مردمک چشم گشاد شود و در این حالت اشعه ماوراء بنفش بیشتری به شبکیه و داخل چشم وارد می شود. استفاده همزمان از ضدآفتاب با کلاه های لبه دار ، چتر آفتابی و … بسیار مفید است.

SPF مناسب برای یک فرآورده ضدآفتاب چیست؟
باید به این نکته توجه داشت که بیش از ۹۹ درصد از مردم با فرآورده های ضدآفتاب با عدد SPF متوسط 25 الی 30، حداکثر محافظت قابل قبول یعنی بیش از ۹۷ درصد را به دست خواهند آورد. منوط به آنکه استفاده از فرآورده در فواصل زمای قابل قبول تجدید شود، به خصوص پس از شنا در دریا و یا استخر و یا خوابیدن در آفتاب به منظور برنزه شدن پوست این مسئله بسیار مهم می باشد. کرم ضدآفتاب با SPF 30 بهترين نوع براي استفاده روزانه افراد عادي است و کرم‌هاي ضدآفتاب با SPF 70 و بالاتر، براي افرادي که بيماري‌ پوستي دارند و يا به نور آفتاب حساسند توسط پزشک تجويز مي شود. 

آیا همه افراد نیاز به محافظت در مقابل نور آفتاب دارند؟
یک باور و گمان غلط در بین مردم شایع است و آن این است که تنها در صورتی که در زیر نور آفتاب و به قصد آفتاب گرفتن می خوابیم، نیاز به استفاده از کرم و یا لوسیون ضدآفتاب داشته و این نیاز فقط برای خانم ها و بانوان می باشد و یا فقط کسانی که پوست آنها روشن می باشد نیاز به این محصولات خواهند داشت باید به این مطلب توجه داشت که توانائی طبیعی و مادرزادی پوست برای محافظت از خود، در مقابل اشعه خورشید، بستگی به مقدار موجود از یک ماده شیمیائی به نام (ملانین) در پوست خواهد داشت که این مقدار موروثی می باشد به این معنی که از یک نسل، به نسل بعدی منتقل می شود. از نقطه نظر قومیت، افراد با پوست روشن، مقدار کمتری ملانین در پوست خود، در مقایسه با افراد با پوست تیره (به طور ذاتی) دارا می باشند اما هیچ کس، حتی آنهائی که تیره ترین رنگ پوست را دارند، از اثرات زیان بار اشعه آفتاب در امان نمی باشند. امروزه متخصصان و پزشکان پوست، استفاده مستمر، در تمام فصول سال، از یک فرآورده ضدآفتاب یا SPF متوسط 15 را، قویاً و برای کلیه افراد، اعم از زنان و مردان، پیشنهاد می نمایند.

آیا محافظت از آفتاب برای کودکان هم لازم است؟
امروزه ثابت شده است که اثرات سوء ماورای بنفش، تجمعی و طولانی مدت است و محافظت ازپوست باید از اوایل کودکی صورت گیرد. اصولا کودکان دارای پوست های حساس و ظریف هستند، بنابراین توصیه می شود که از تماس مستقیم شیرخواران تا شش ماهگی با نور آفتاب خودداری شود. از شش ماهگی تا دو سالگی از کلاه های لبه دار ، لباس های مناسب، کرم های ضد آفتاب مناسب استفاده شود و پس از دو سالگی نیز اقدامات محافظتی فوق از جمله استفاده از ضد آفتاب ها ادامه یابد.

 گردآورنده : سیده لیلا سجادی ( کارشناس کنترل کیفیت)

 

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *